การแฝงคติในเรื่องพินอคคิโอ เป็นเรื่องของการตีความในหลายๆ แง่ซึ่งเรื่องราวเต็มไปด้วยเรื่องเพ้อฝันมากมายจนแก่นของเรื่องค่อนข้างจะคลุมเครือ จุดประสงค์หลักของคอลโลดิดูเหมือนจะเป็นนิทานที่แทรกไปด้วยคติธรรม คือชีวิตที่มีความสุขมักจะพบในเด็กที่ประพฤติตัวดี และคิดถึงผู้อื่นก่อนตัวเอง และยิ่งไปกว่านั้น เด็กเหล่านั้นจะไม่โทษใครแต่จะโทษตัวเองสำหรับความทุกข์ใจถ้าหากพวกเขาทำอะไรผิดพลาดลงไป

จุดมุ่งหมายสำคัญที่ต้องการจะสื่อจากนิทานเรื่องนี้ก็คือ คนเราสามารถเปลี่ยนแปลงได้ ตัวของพินอคคิโอเองซึ่งได้พบความสงสารและเห็นใจจากผู้อื่น หลังจากที่เขาได้รับการปฏิบัติอย่างไม่ดีจากตัวละครอื่นๆ ในเรื่อง จนกระทั่งเขาตระหนักได้ว่าสิ่งที่เขาวิ่งหนีมาคือสิ่งที่เด็กๆ หลายคนต้องการ นั่นคือบ้านที่เต็มไปด้วยความรักและมั่งคง

ส่วนเกพเพตโตเองก็พบความเมตตาของตัวเองได้โดยการเรียนรู้ที่จะเอาใจใส่ผู้อื่นที่นอกเหนือจากตัวเขา ผู้แต่งนิทานเรื่องนี้ดูเหมือนจะบอกเป็นนัยว่าความดีที่อยู่ในตัวของพวกเราทุกคนนั้นจะปรากฏขึ้นในสถานการณ์ที่ถูกต้องและเหมาะสมนั่นเอง นิทานคลาสสิกอมตะตลอดกาลเรื่องนี้จะทำให้ผู้อ่านได้สัมผัสกับความมหัศจรรย์ ซึ่งเต็มไปด้วยเวทมนตร์ที่ครองใจผู้อ่านทั่วทุกมุมโลกมาแล้ว

มีชายชราช่างแกะสลักไม้คนหนึ่งอาศัยอยู่คนเดียวด้วยความเหงา เมื่อได้รับไม้ท่อนหนึ่งจากเพื่อนเขาจึงนำมาแกะสลักเป็นหุ่นกระบอกพร้อมกับตั้งชื่อมันว่า "พินอคคิโอ" ต่อมาเจ้าหุ่นกระบอกก็เริ่มแสดงพฤติกรรมไม่ดี จึงเริ่มใช้กลอุบายต่างๆ หนีออกจากบ้านไปกับคณะโชว์หุ่นกระบอก พูดโกหกและก่อให้เกิดความโกลาหลในทุกๆ สถานที่ที่ไป แม้จะได้รับคำเตือนจากจิ้งหรีดพูดได้และนางฟ้าสีน้ำเงินแต่ก็ไม่เคยเชื่อฟัง ขณะเดียวกันพินอคคิโอก็มีความใฝ่ฝันอยากจะเป็นเด็กจริงๆ จึงต้องพิสูจน์ตนเองว่าเป็นเด็กดี การผจญภัยของพินอคคิโอทำให้เขาได้รับบทเรียนในชีวิต เพียงพอที่จะเข้าใจความหมายอันแท้จริงของการเป็นมนุษย์ และการแสดงน้ำใจต่อผู้อื่น

ข้อมูลหนังสือ